{"id":150,"date":"2007-07-23T13:46:40","date_gmt":"2007-07-23T11:46:40","guid":{"rendered":"http:\/\/thewhiteking.org\/?p=150"},"modified":"2007-10-27T13:51:37","modified_gmt":"2007-10-27T11:51:37","slug":"w-swiecie-dzieci-najlepiej-widac-jak-dziala-dyktatura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gyorgydragoman.com\/?p=150","title":{"rendered":"W \u015bwiecie dzieci najlepiej wida\u0107 jak dzia\u0142a dyktatura"},"content":{"rendered":"

Source: Cafe babel<\/a><\/p>\n

Natalia Sosin – Warszawa – 23.6.2007<\/p>\n

34-letni w\u0119gierski pisarz urodzony w Transylwanii, opowiada o absurdzie i okrucie\u0144stwie systemu totalitarnego, widzianego oczami dziecka. <\/strong><\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 w Rumunii, ale od niemal 20 lat mieszka na W\u0119grzech. Prze\u0142o\u017cy\u0142 na j\u0119zyk w\u0119gierski klasyki Becketta i Joyce’a oraz “Trainspotting” Irvina Welsha, a jego nazwisko – Dragoman – w krajach Bliskiego Wschodu oznacza t\u0142umacza i przewodnika. Ma w swoim dorobku nowele, bajki i sztuk\u0119 teatraln\u0105. Jako pisarz zadebiutowa\u0142 w 2002 roku “Ksi\u0119g\u0105 destrukcji”, za kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142 nagrod\u0119 imienia Sandora Brodyego. Jego druga powie\u015b\u0107, “Bia\u0142y Kr\u00f3l”, wydana niedawno r\u00f3wnie\u017c w Polsce, przynios\u0142a mu nagrod\u0119 imienia Cibora Deryego i imienia Sandora Maraiego. <\/p>\n

Pomimo wielu sukces\u00f3w na koncie jest niezwykle skromny i ma\u0142om\u00f3wny. Wydaje si\u0119 by\u0107 oszo\u0142omiony popularno\u015bci\u0105 swojej ksi\u0105\u017cki. Spotykamy si\u0119 w popularnej, “artystowskiej” knajpie na warszawskiej Woli, gdzie zorganizowano spotkanie autorskie z okazji wydania po polsku “Bia\u0142ego kr\u00f3la”. Ta wyj\u0105tkowa ksi\u0105\u017cka to zbi\u00f3r opowie\u015bci, kt\u00f3re pod pretekstem opowiadania o dzieci\u0144stwie w komunistycznych W\u0119grzech, ukazuj\u0105 komunizm z ca\u0142ym przynale\u017cnym tamtej epoce okrucie\u0144stwem, pozbawiaj\u0105cym ludzi godno\u015bci.<\/p>\n

“Wtedy us\u0142ysza\u0142em g\u0142os…”<\/strong><\/p>\n

Pomys\u0142 uczynienia g\u0142\u00f3wnym bohaterem i narratorem dziecka, pojawi\u0142 si\u0119 niespodziewanie… “Cztery lata temu w\u0142\u0105czy\u0142em telewizor i zobaczy\u0142em Helmuta Ducadama, cz\u0142owieka o kt\u00f3rym wszyscy my\u015bleli, \u017ce zagin\u0105\u0142. By\u0142 bardzo znanym bramkarzem, w 1986 roku w finale UEFA, w meczu przeciwko Barcelonie obroni\u0142 cztery rzuty karne, a potem znikn\u0105\u0142. Kr\u0105\u017cy\u0142y legendy \u017ce dyktator z\u0142ama\u0142 mu r\u0119k\u0119, z zazdro\u015bci o to, \u017ce by\u0142 bardziej znany, a on nagle, jak gdyby nigdy nic, pojawia si\u0119 w telewizji i nie chce opowiada\u0107 co si\u0119 z nim dzia\u0142o! Opowiedzia\u0142 natomiast jak przygotowywali si\u0119 do meczu po wybuchu w Czarnobylu. Pono\u0107 bramkarzom doradzono, \u017ceby nie mieli \u017cadnego kontaktu z pi\u0142k\u0105. \u017beby unikali tego jak to tylko mo\u017cliwe, bo pi\u0142ka tocz\u0105c si\u0119 po boisku zbiera ca\u0142\u0105 radioaktywno\u015b\u0107 z trawy. Nie mog\u0142em o tym zdaniu zapomnie\u0107. Bramkarz nie dotykaj\u0105cy pi\u0142ki wyda\u0142 mi si\u0119 czym\u015b tak absurdalnym, \u017ce na powa\u017cnie mog\u0142oby to powiedzie\u0107 tylko dziecko. I wtedy us\u0142ysza\u0142em w sobie ten g\u0142os, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 da\u0107 mi spokoju…” <\/p>\n

Poza “dziecinn\u0105”, potoczyst\u0105 i momentami chaotyczn\u0105 narracj\u0105, charakterystyczne dla Dragomana s\u0105 nasycone szczeg\u00f3\u0142ami opisy. W jego opowiadaniach pe\u0142no jest wspomnie\u0144 i przedmiot\u00f3w. Zabawek, kart, scyzoryk\u00f3w, “broni” robionej r\u0119cznie do walki z ch\u0142opakami z s\u0105siedniej ulicy. “Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedmiot\u00f3w to punkt wyj\u015bcia dla kolejnej historii. Zazwyczaj kiedy pisz\u0119, bardzo du\u017co obserwuj\u0119, a p\u00f3\u017aniej siadam patrz\u0105c w \u015bcian\u0119 i skupiam si\u0119 na jednym przedmiocie, a\u017c zobacz\u0119 histori\u0119, jaka si\u0119 za nim kryje”.<\/p>\n

Przemoc rodzi przemoc<\/strong><\/p>\n

S\u0105 to w przypadku tej ksi\u0105zki w wi\u0119kszo\u015bci smutne i poruszaj\u0105ce historie. Pe\u0142ne okrucie\u0144stwa, przemocy, demoralizacji. Ojciec aresztowany za dzia\u0142ania opozycyjne, dziadek, dawny dzia\u0142acz partyjny, nie przyznaj\u0105cy si\u0119 do syna, matka staraj\u0105ca si\u0119 stwarza\u0107 pozory normalno\u015bci. Bohaterowie s\u0105 poddawani sta\u0142ej opresji ze strony systemu, kt\u00f3ra wsi\u0105ka w spo\u0142ecze\u0144stwo, sprawiaj\u0105c, \u017ce ludzie staj\u0105 si\u0119 bezduszni i \u017ali. Szczeg\u00f3lnie doro\u015bli, nauczyciele, kt\u00f3rzy sami n\u0119kani przez system, odgrywaj\u0105 si\u0119 na nie mog\u0105cych obroni\u0107 si\u0119 dzieciach. Wed\u0142ug autora, “to powie\u015b\u0107 o tym, jak musieli\u015bmy sta\u0107 si\u0119 w\u0142asnymi ojcami w rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej nie by\u0142o ojc\u00f3w, kt\u00f3rzy mogliby nas obroni\u0107”.<\/p>\n

Cudowne i na zawsze utracone dzieci\u0144stwo jest tematem, po kt\u00f3ry cz\u0119sto si\u0119gaj\u0105 arty\u015bci. \u0141atwo poddaje si\u0119 mitologizacji i cz\u0119sto jest idealizowane. Dragoman nie uwa\u017ca jednak, \u017ceby \u015bwiat dzieci by\u0142 \u015bwiatem czysto\u015bci i niewinno\u015bci, psutym jedynie przez doros\u0142ych. M\u00f3wi\u0105c o swoim dzieci\u0144stwie, nie odczuwa nostalgii. “Nie chcia\u0142bym o nim zapomnie\u0107, bo o czym bym pisa\u0142? Jednak \u015bwiat dzieci jest zawsze \u015bwiatem przemocy, poniewa\u017c trzeba w nim o siebie i swoj\u0105 pozycj\u0119 w grupie walczy\u0107. Dzieci zawsze walcz\u0105 ze sob\u0105 i potrafi\u0105 by\u0107 wzgl\u0119dem siebie niezmiernie bezwzgl\u0119dne i okrutne. W \u015bwiecie dzieci, gdzie zazwyczaj najsilniejszy jest szefem bandy, najlepiej wida\u0107 jak dzia\u0142a dyktatura!” <\/p>\n

W\u0119gier, ale… <\/strong><\/p>\n

Gyorgy Dragoman jest bardzo nie\u015bmia\u0142y. Ci\u0119\u017cko z niego wyci\u0105gn\u0105\u0107 zwierzenia, a rozmowa o dzieci\u0144stwie najwyra\u017aniej dotkn\u0119\u0142a czu\u0142ej struny. Schodzimy zatem na mniej – wydawa\u0142oby si\u0119 – osobisty temat to\u017csamo\u015bci. Dragoman urodzi\u0142 si\u0119 w Transylwanii, jednak w 1988 roku, w wieku 15 lat, wyemigrowa\u0142 wraz z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 na W\u0119gry. Wspomina to jako zamkni\u0119cie pewnego rozdzia\u0142u. “Emigracja to bardzo dotkliwa sytuacja, trudne prze\u017cycie. Nie da si\u0119 ot, tak po prostu, przez to przej\u015b\u0107. Dla kogo\u015b, kto wyw\u0119drowa\u0142 z Siedmiogrodu, nie by\u0142o to \u0142atwe”. Cho\u0107 jego biografia jest skomplikowana, jak dzieje tajemniczej krainy, gdzie pisarz si\u0119 urodzi\u0142, nie ma on \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci co do swojej to\u017csamo\u015bci. “Jestem W\u0119grem, cho\u0107 potrafi\u0119 spojrze\u0107 na wiele rzeczy jak kto\u015b z zewn\u0105trz. My\u015bl\u0119, \u017ce w pewnym sensie mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie. Jak powiedzia\u0142 niegdy\u015b Joyce, je\u015bli chcesz by\u0107 modernist\u0105, musisz utraci\u0107 swoj\u0105 rodzin\u0119, swoj\u0105 ojczyzn\u0119 i swoj\u0105 religi\u0119. I to w\u0142o\u015bnie mnie spotka\u0142o”, ko\u0144czy z ironicznym u\u015bmiechem. <\/p>\n

I w\u0142a\u015bnie jako W\u0119gier ale i cz\u0142owiek “z zewn\u0105trz”, patrzy ch\u0142odno na obecn\u0105 sytuacj\u0119 W\u0119gier. Zastanawia si\u0119 nawet nad napisaniem ksi\u0105\u017cki o niedawnych zamieszkach antyrz\u0105dowych, kt\u00f3ra “przypomina\u0142aby wybuch granatu, kt\u00f3ry rozpada si\u0119 na wiele od\u0142amk\u00f3w i ka\u017cdy z tych od\u0142amk\u00f3w to oddzielna historia, oddzielne \u017cycie”. Daleki jest jednak od przytakiwania por\u00f3wnaniom niedawnych zamieszek do walki z systemem. “Upadek systemu by\u0142 cudownym, ekstatycznym wydarzeniem. Po tylu latach komunizmu, trudno by\u0142o uwierzy\u0107, \u017ce to si\u0119 dzieje naprawd\u0119. To co dzieje si\u0119 obecnie, to echo tamtych czas\u00f3w. Politycy po obu stronach maj\u0105 swoje za uszami. W\u0119gry nie s\u0105 sprawnym pa\u0144stwem, nigdy nie by\u0142y, ale w dzisiejszych, innych czasach, powoduje to z\u0142o\u015b\u0107 u ludzi. Damy sobie jednak z tym rad\u0119, bo tacy ju\u017c jeste\u015bmy. Partie nadal nie b\u0119d\u0105 ze sob\u0105 rozmawia\u0107, zawsze b\u0119d\u0105 si\u0119 nienawidzi\u0107 i wiesz co? Nie powinni\u015bmy si\u0119 tym przejmowa\u0107, bo to nie jest ani troch\u0119 interesuj\u0105ca historia”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Source: Cafe babel Natalia Sosin – Warszawa – 23.6.2007 34-letni w\u0119gierski pisarz urodzony w Transylwanii, opowiada o absurdzie i okrucie\u0144stwie systemu totalitarnego, widzianego oczami dziecka. Urodzi\u0142 si\u0119 w Rumunii, ale […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-150","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-interjuk","has_no_thumb"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gyorgydragoman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/150","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gyorgydragoman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gyorgydragoman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gyorgydragoman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gyorgydragoman.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=150"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gyorgydragoman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/150\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gyorgydragoman.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=150"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gyorgydragoman.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=150"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gyorgydragoman.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=150"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}